Rize Çayeli Haber Yazılımı

Çayeli'de yerel haber sitesinin hedef kitlesi

Bir Çayeli haber sitesinin ulaşabileceği okur sayısı, bölgenin nüfusu ve yerleşim yapısıyla doğrudan ilişkilidir. Aşağıdaki veriler Çayeli'de haber yazılımı ve yayın planı yaparken fikir verir.

Çayeli, 42.032 kişilik nüfusuyla Rize'nin 12 ilçesi arasında nüfus bakımından 3. sıradadır ve il nüfusunun yüzde 12,1 kadarını barındırır.

İlçede 37 mahalle ve 52 köy bulunur. En kalabalık mahalleler Yenipazar (7.471), Eskipazar (3.614), Yaka (2.010), Büyüktaşhane (1.855), Yalı (1.700).

Çayeli'de kullanılan posta kodları 53200 ile 53220 arasındadır; sabit hat telefon kodu ise Rize genelinde olduğu gibi 0464'tür.

İlçe ve mahalle nüfuslarının en güncel hâli Türkiye İstatistik Kurumunun veri portalında yayımlanır. Mahallelerin posta kodlarını PTT posta kodu sorgulama sayfasından, il genelindeki resmî duyuruları Rize Valiliği sitesinden takip edebilirsiniz.

Çayeli hakkında

Tarihçe

Çayeli'nin eski adı Mapavri'dir. 1854 tarihli Kiepert haritasında "Mapavra" olarak adlandırılmıştır. Mapavri, Lazca yaprak demek olan "pavri" (ფავრი) kelimesinden türemiş olup "yapraklı" anlamına gelir. Bu yer adı bölgenin bitki örtüsüyle ilişkili olabilir. Özhan Öztürk'e göre ise "Mapavri" Lazca (მაფავრი) bir kelime olup "Efendiler, rahipler" anlamına gelmektedir. Yazar, Bizans döneminde Rumların, Lazlar ve diğer Kafkas halklarıyla etnik doğu sınırı olduğu ve Hristiyanlık Trabzon üzerinden Kafkasya'ya yayıldığı için böyle isimlendiriliğini iddia etmiştir.

Eski çağlarda Kolhis kültür alanında ve eski Lazlar'ın yerleşim bölgesinde bulunan Mapaura, MS 1. yüzyılda Roma İmparatorluğu egemenliğine girdi. 6. yüzyıldaki Laz Savaşları sonucunda Roma İmparatorluğunun sonrasında da Bizans'ın Karadeniz sahilindeki en son yerleşim noktası olma özelliğini kazandı. 1204 yılında Bizans İmparatorluğunun geçici süreyle dağılması üzerine kurulan Trabzon İmparatorluğu döneminde de Mapaura/Mapavri doğudaki son kalesi olma özelliğini korudu. 1461'de II. Mehmed'in Trabzon devletini Osmanlı topraklarına katması üzerine Türk yönetimine girdi. Bunu izleyen yaklaşık 50 yıl boyunca yerleşim Osmanlı Devleti'nin Karadeniz kıyısındaki sınır noktası idi.

1622'de Abaza korsanlarının saldırısına uğrayarak yağmalandı. Şemsettin Sami, Kamasü'l-Alam'da, yerleşimden "Trabzon vilayetinin Lazistan sancağının Rize kazasına bağlı bir nahiye" olarak söz eder.

Ermeni dim adam Minas Bijişkyan, Karadeniz kıyılarında 1817-1819 yıllarında gerçekleştirdiği geziye dair notlarında, Rize’nin yakınındaki Kalecik'in ötesinde bulunan Mapavri kasabasından söz etmiş, buarnın Lazlarla meskun olduğunu, eski bir kilisenin bulunduğunu, denizin yakınında, dörtköşe kalın kapıları olan eski kulelerin var olduğunu, eskiden Abazaların kayıklarla buralara baskın yaptıkları için Osmanlı devrinde onlara karşı bu kulelerin yapılmış olduğunu yazmıştır.

Sadece erkek nüfusunun tespit edildiği 1835 tarihli Osmanlı nüfus defteri kayıtlarına göre, Mapavri adıyla Rize kazasının bir nahiyesi olup 17 köyü kapsıyordu. Nahiyenin merkezi olan Nefs-i Mapavri'de (bugün Eski Pazar mahallesi) 56 kişi yaşıyordu. 1846 yılında ise buranın nüfusu 61 kişi olarak tespit edilmiştir. Bu tarihte ise Mapavri nahiyesi 18 köyü kapsıyordu. Nefs-i Mapavri, bugünkü Çayeli kentinin çekirdeğini oluşturan yerleşim yeridir.

19. yüzyılın ikinci yarısında, bir bölge olarak Trabzon Vilayeti'nin Trabzon sancağına bağlı Rize kazasının nahiyelerinden biriydi. Mapavri nahiyesi, 16 köyü kapsıyor ve toplam nüfusu 976 haneden oluşuyordu. Nüfus açısından en büyük köy "Murçiva" idi ve burada 162 hane yaşıyordu. 16 haneli "Halotena karyesi" de nahiyenin nüfus açısından en küçük köyüydü.

I. Dünya Savaşı sırasında iki yıl süreyle Rus işgali altında kalan yöre 9 Mart 1918'de yeniden Türk idaresine girdi. İlçeyi Rize'ye bağlayan sahil yolu Rus işgali döneminde inşa edildi.

Çayeli kasabası, 1917 tarihli Gürcüce Sakartvelo adlı gazetede "მაფავრი" (Mapavri) şeklinde yazılmış, buranın büyükçe bir köy olduğu ve Atina köyünden yirmi bir verst mesafede bulunduğu, köyde Lazların yaşadığı, yerleşim yerinin deniz kıyısında bir düzlükte kurulu olduğu, dükkanları ve pazar yeri olan güzel bir camiye sahip olduğu, burada bolca portakal yetiştiği, köyün sakinlerinin çoğunun kayıkçılıkla uğraştığı belirtilmiştir. Bu tarihte Rus idaresinin oluşturduğu Rize okrugunun nahiyelerinden biri Mapavri (Сельск. округа Манаври) idi. Mapavri nahiyesi, Marçeva (Марчева), Hulvenita (Хульвенита), Maryeva (Марьева), Zancel (Занджел), Komika (Комика), Mamul (Мамул), Galata (Галата), Sirt (Сирт), Fanagi (Фанаги), Mesavri (Месаври), Tsikaron (Цикарон), Milos (Милос), Çilinger (Чилингер), Arsifos (Арсифос) köylerini kapsıyordu.

1935 genel nüfus sayımında Mapavri adıyla Çoruh vilayetinin Rize kazasına bağlı bir nahiyeydi ve bu nahiyenin idari merkezi Yenipazar köyüydü. 1940 genel nüfus sayımında da Mapavri adıyla aynı idari konuma sahipti ve Mapavri nahiyesi 23 köyden oluşuyordu. Mapavri nahiyesinin idari merkezi olan Yenipazar'ın nüfusu 6.138 kişiden, nahiyenin toplam nüfusu ise 20.105 kişiden oluşuyordu. 16 Nisan 1943'te Mapavri nahiyesinin ismi Çaybaşı olarak değiştirilmiştir. 25 Ocak 1944'te Çaybaşı bucağının merkezi olan Mapavri beldesinin adının Çaybaşı olarak değiştirilmesi kabul edilmiştir. Rize ilinin merkez ilçesine bağlı Çaybaşı bucağı, 1 Eylül 1944'te Çayeli adıyla ilçe oldu.

Coğrafya

Rize'nin 18 km doğusunda yer alır. İlçenin yüzölçümü 442 km²dir. Çayeli ilçe merkezinin deniz seviyesinden ortalama yüksekliği 13 metredir. Doğudan Pazar, güneyden Çamlıhemşin ve İkizdere, batıdan Rize merkez ve Güneysu, kuzeyden Karadeniz ile çevrilidir.

Dar kıyı şeridi ve hemen arkasında yükselen, denize paralel sıradağlarıyla tipik bir Doğu Karadeniz kıyı ilçesidir. Büyük bir bölümü, Doğu Karadeniz Dağları'nın en yüksek kesimini oluşturan Rize Dağları'yla kaplıdır. Güney ucunda yükselti 2.000 metreyi aşar.

Ekonomi

İlçe ekonomisinin temeli çay üretimine dayanır. Yörede çay üretimi başlamadan önce ana ürün mısırdı.

Bu bölüm, Vikipedi'deki “Çayeli” maddesinden kısaltılarak alınmıştır (katkıda bulunanlar). Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.