Adıyaman Besni Yazılım Hizmetleri

Besni yazılım projelerinde hedef kitle

Besni'de yazılım hizmetleri planlarken kullanıcı ve müşteri kitlesinin büyüklüğü, sistemin kapasitesini ve entegrasyon ihtiyaçlarını belirler.

Besni, 75.398 kişilik nüfusuyla Adıyaman'ın 9 ilçesi arasında nüfus bakımından 3. sıradadır ve il nüfusunun yüzde 12,2 kadarını barındırır.

İlçede 37 mahalle ve 67 köy bulunur. En kalabalık mahalleler 15 Temmuz Şehitler (11.686), Erdemoğlu (9.270), Kaymakam Hasan Tütün (5.579), Ali Erdemoğlu (2.341), Pınarbaşı (1.745).

Besni'de kullanılan posta kodları 02300 ile 02348 arasındadır; sabit hat telefon kodu ise Adıyaman genelinde olduğu gibi 0416'dır.

Bu sayfadaki nüfus bilgileri yıllık olarak güncellenir; resmî rakamlar Türkiye İstatistik Kurumunun veri portalında yer alır. Adıyaman geneline ilişkin duyurular için Adıyaman Valiliği sitesine bakabilirsiniz.

Besni hakkında

Etimoloji

Besni için kullanılan isimlerin 12.-19. yüzyıllar arasında çeşitli şekillerde yazıldığı görülmektedir. Bu süreçte Besni; Arapça Bahasna, Süryanice Bet Hesna ve Behesna, Ermenice Behesni, Behesdin ve Behisni, Osmanlıca Behisni, Behesne, Besne ve Besni isimleriyle anılmıştır. Şehrin isminin Acem kaynaklarında Bihişti olarak geçtiği de bazı eserlerde kayıtlıdır.

Besni için Orta Çağ tarihçilerinden Bar Hebraeus Bet Hesna, Urfalı Mateos Behesni ve Behesdin isimlerini kullanmışlardır. 17. yüzyıl ortalarında Besni'ye uğrayan Evliya Çelebi, Seyehâtname'sinde kent ve kale için Sadr-ı Baz, Behisni ve Besne isimlerini kaydetmiştir. Çağdaş kaynaklar da Besni için Behesni ve Behisni gibi isimlerin kullanıldığını tespit etmişlerdir.

Arap ve Fars kaynaklarında Besni isminin Behesnâdan geldiği ve "eşsiz" ya da "cennete eş" anlamlarına gelen hesnâ kelimesinden türediği belirtilmektedir.

Tarihçe

Tarihî kaynaklara konu olan Besni şehri, ilçenin günümüzde bulunduğu yerin 5 km güneyinde bulunan Eski Besni olarak bilinen ören yerinde, Besni Kalesi'nin çevresinde kurulmuş bir yerleşim yeridir. Besni, 1950'lerin sonuna kadar kalenin etrafındaki yerindeydi. Heyelan ve su basması nedeniyle 1950-1965 yılları arasında şehrin yeri değiştirilerek günümüzdeki yerine taşınmıştır.

Araştırmacıların, ne zaman kurulduğuyla ilgili bilgiler sunmadığı Besni hakkındaki en eski bilgiler Asur yıllıklarının verdiği bilgilerdir. Yıllıkların haber verdiğine göre; Hitit egemenlik sahasında olan Besni, MÖ 9. yüzyıldan itibaren Asur askeri nüfuz sahasına girmiş olmalıdır. Besni'nin içinde bulunduğu Kummuh, MÖ 9. yüzyılda Asurlulara vergi veren devletler arasına girmiştir. Asurlular'ın MÖ 8. yüzyılda güç kaybetmesini fırsat bilen Urartular bölgedeki egemenlik sahalarını genişletmek için batıya doğru seferler düzenlemişlerdir. Kommagene'ye yaptıkları sefer sonucu Kummuh kralını yenerek vergiye bağladıkları gibi, Asurlulara karşı kurdukları ittifaka dahil etmişlerdir. Ancak Asurlular'ın başına geçen III. Tiglatpileser'in devletin gücünü toparlamasıyla yeniden Asur-Urartu mücadelesi başlamıştır. Kummuh topraklarında, Asurlular ile Urartular arasında, MÖ 742'de bir savaş gerçekleşmiştir. Savaş sırasında Urartu topraklarında sayılan Parala'nın günümüzdeki Besni yakınlarındaki Eski Besni ören yeri civarında olduğu düşüncesi ağırlık kazanmıştır. Besni'yi de içine alan Kummuh, MÖ 708'de Asurluların bir eyaleti hâline gelmiştir.

Makedonya Kralı Büyük İskender, MÖ 334'ten itibaren yaptığı fetihleri sırasında Besni'yi de egemenliği altına almış olmalıdır. Büyük İskender'in ölümünden sonra devlet parçalanmış, Besni'nin içinde bulunduğu bölge Hellenistik kültürün temsilcisi olan devletlerden Seleukosların egemenliğinde kalmıştır. MÖ 1. yüzyıl başlarında bölgede Kommagene Krallığı kurulmuştur. Kommagene döneminde Besni'nin önemli bir yer edindiği çevredeki Sofraz ve Sesünk gibi anıtsal eserlerden anlaşılmaktadır.

Bölgede devam eden Roma ve Part mücadelesi nedeniyle bu iki devlet arasında tampon görevi gören Kommagene'nin bağımsız bir devlet olarak varlığını koruması zorlaşır. Roma ve Part'lara direnemeyeceğini anlayan Kommagene kralları, diplomasi kanallarını kullanarak bağımsızlıklarını sürdürmeye çalışmışlardır. Romalılar, Anadolu'daki topraklarını koruyabilmek amacıyla, doğuya seferler düzenleyerek Fırat boylarını kendilerine bağlı hâle getirmeye çalışmışlardır. Bu kapsamda 1. yüzyıl ortalarından itibaren, 14'e kadar Kommagene Krallığı, Roma İmparatorluğu'nun doğu sınırındaki vasal devletlerden biri olarak ayakta kalmayı başarabilmiştir.

Kommagene kralları, Roma İmparatorluğu'na bağlı bulundukları dönemde, doğu seferlerinde Roma İmparatorluğu ordularına yardımda bulunarak başarılar elde etmişler, topraklarını genişleterek siyasi ve ekonomik yönden yeniden parlak bir dönem yaşamışlardır. Ancak Kommagene'deki bir huzursuzluğun doğu sınırları için tehlikeli olduğunu düşünen Romalılar, 72'de Kommagene kralının egemenliğine son vermişlerdir. Kommagene topraklarına giren Roma'nın Suriye valisinin ordusu başkent Samsat'a kadar gelmiş, kraldan aldığı ülkeyi kendi eyaletine ilhak etmiştir. Romalılar bu ilhaktan sonra doğu sınırlarını koruma görevini lejyonlara vermişlerdir. Kommagene'nin de içinde bulunduğu, önemli ticaret yollarının geçtiği stratejik bir yer olan Kuzey Mezopotamya, Romalıların hakimiyetinde tutmak için azami gayret gösterdikleri bir bölge olma özelliğini devam ettirmiştir. Romalılar, Suriye'yi 194 ve 195 yıllarında birimlere ayırdıklarında her birime bir lejyon yerleştirirken, Kommagene'ye iki lejyon yerleştirme gereği duymuşlardır.

Roma Dönemi'nde (MS 2) kemer açıklığı ve mimarisi ile önemli bir eser olana Kızılin Köprüsü (Singas Köprüsü) inşa edilmiştir. Samosata ile Zeugma'yı birbirine bağlıyordu.

Coğrafya

Besni, Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde, Fırat Nehri'ne Samsat'ın aşağısında karışan Göksu'ya dökülen bir çay yakınında ve Malatya dağlarının güney eteğinde kurulmuş bir yerleşim yeridir. Güneybatısında bulunan Gaziantep'e 105 km, batısında bulunan Kahramanmaraş'a yaklaşık 90 km ve kuzeydoğusunda bulunan Malatya'ya yaklaşık 100 km uzaklıktadır. Adıyaman şehir merkezine 44 km, en yakın demiryolu istasyonu olan Gölbaşı'na ise 27 km uzaklıktadır.

Bu bölüm, Vikipedi'deki “Besni” maddesinden kısaltılarak alınmıştır (katkıda bulunanlar). Metin CC BY-SA 4.0 lisansı altındadır.